5 martxoa, 2026

Bastida. Begirada udazkenez betetzen

Mahats-ondoak lurrean sustraituta dauden moduan, baliteke gizakiok ere, arimaren neguetatik bizirik irauteko eta berriro jaiotzeko, gure sustraietan babes bera aurkitzea.

José Ramón Elorriaga Zubiagirre
Argitaratua: https://blogriojaalavesa.eus/otono-en-labastida

Oinetakoek Bastidako lurra zapaltzen zuten, eta kristo santuaren ermitara igotzea ia derrigorrezkoa da. Goitik kanpandorrea eta Jasokundeko Andra Mariaren parrokia agurtzea benetan bitxia da. Handik begiratuta, begirada udazkenez betetzen da. Tonu marroiak nagusitzen hasten dira. Begirada udazkenez betetzen da Bastidan

Arabako Errioxako nekazariek urrutitik agurtzen dute elkar ke-zutabeen bidez. Toloño mendilerroari begira geratzen naiz, eta gogora datorkit abuztuan Rivas portutik egindako ibilaldia. Orduan harkaitz ertzetatik ibili ginen, eta León tontorrean 1224 metro gelditu ginen Arabako Errioxa udako distira guztiarekin ikusteko. Paregabea.

Toloñoko tontorrera igo ginen, eta Santa María de los Ángeles monasterioaren hondarrak bisitatu genituen. Hondarrek nolabaiteko malenkonia sortzen dute. Gero, basoaren freskotasunak arinduta, behera itzuli ginen.

Euri finak tarteka bustitzen du. Kolore bikaina babesean dauden mahastietan gordetzen da. Carlos Fernández Gómezek bere mahastiak erakusten dizkigu. Izen bereziak dituzten parajeetan daude: Torcas, Ancla Verde, Cuba Negra, Iscorta, Las Guertas, El Vircio, Ratones Rivas, Espino Bendito, Las Ginebras, Chillaran, Saigoba, Alto del Rey, Grieldas… Horrela 24 hektarea propio eta beste sei alokairuan osatu arte.

Bere lanean printzipio bat praktikatzen du: “soroan egiten ez dena, ezin da bodegan lortu”. Castrigo ezagutzen dugu, Carlosentzat berezia den lekua; izan ere, bertako harkaitzetik Arabako Errioxako mahastiak eta urrunago dauden beste laborantza batzuk ikusten dira, kolore desberdinez.

Baliteke hemen egotea Bastidako lehenengo asentamendurik zaharrena. Carlosek landareen barietate desberdinak erakusten dizkigu mahats-ondoen udazkeneko koloreei begiratuta. Oraindik mahats gozo-gozoak dastatzen ditugu.

Urrunean, San Lorenzoko harrobiak elurraren azpian ezkutatzeko zorian daude. Naturaren eraginez apurka-apurka zatitzen jarraituko dute.

Barranco del Oso izeneko kobazuloa bisitatu dugu, erdi naturala eta erdi gizakiak landua. Oraingoan ikusten ziren arrastoak basurdearenak ziren. Tradizioak dio kobazuloaren barruan lurralde hauetan bizi izan ziren tribuetako buruzagiak elkartzen zirela.

Ondoren, harkaitzean egindako dolare zaharrera iritsi ginen, eta pentsatu genuen Arabako Errioxako biztanleek mahastiak lantzeko eta ardoa egiteko duten dedikazio espezializatuak jatorri oso zaharrak dituela, IX. mendera arte iristen direnak.

Ukitu barik atera da basurdearen aztarnaren argazkia. Hostoari jartzen diot lekuko (J. Flor argazkia)

Koloreak hostoetan hegan doaz, eta akuarelen kaxatxoak presaka jarduten du pintzel txikiak agur ederrena margotu dezan. Mahats-ondoaren aharrausiak nabaritzen dira. Negua pasatzeko garaia da, bizitza sustraietan bilduz.

Baliteke gizakiok ere, arimaren neguetatik bizirik irauteko eta berriro jaiotzeko, gure sustraietan babes bera aurkitzea.

Toloño mendilerroan haizeak txistu egiten du amildegien artean, eta hodei azkarrek gailurrak estaltzen dituzte. Hotza egiten du. Carlosek Bastidako Juderia auzora eramaten gaitu. Herriaren talaia da. Han dauka bere etxea eta upelategia.

Fernández Gómez anaien aita, Arimaren Ibiltariaren tintaz marraztua.

Bere pasio guztia jarri du soroari eskainiz eta kalitatezko ardoak eginez. Odolean darama. Carlosek beste pasiorik baduen galdetzen zaionean, ez du bere buruaz hitz egiten: bere aita Fidel aipatzen du.

Pentsatzera ausartzen naiz Fidelek gauza bera egingo lukeela. Fernández Gómez familiako belaunaldiek lur honen alde bizi izan dira, euren ardoak ematen dituen lur honen alde.

Fidelek harrotasunez begiratzen dio Carlosek ardo onenak lortzeko duen dedikazio osoari, baina baita nolabaiteko kezka naturalarekin ere. Badaki Arabako Errioxako mahastizain txiki eta ertainen gainera mehatxuak datozela: bodega handien hazkundea eta hedapena, eta baita Rioja izendapen handiaren barruan bere berezitasunen galera ere.

Baina badaki gaur egun jokoan dagoela mendeetan zehar Arabako Errioxako herrien ekonomiaren oinarri izan den lanaren biziraupena. Eta beti bezala, badaki erronkari aurpegia eman behar zaiola.

Hurrengo egunean elurra gogor egin zuen inguruan. Toloño mendilerroa neguko mantu zuriz jantzi zen. Akuarelen kaxatxoak agurra egina zuen jada, eta isilik atseden hartu zuen zorroaren barruan.